Historia
Renesansowy zespół pałacowo-parkowy Willi Decjusza w Krakowie to piękna posiadłość, zakupiona w 1528 roku, onegdaj należąca do zamożnego i wpływowego Ludwika Decjusza, a dziś będąca w posiadaniu Miasta Krakowa. Kontynuując wspaniałe tradycje renesansowego humanizmu i transgranicznych inspiracji, miejsce przyciąga jak i podówczas intelektualne i artystyczne elity z całego świata stając się platformą wymiany myśli i doświadczeń.
Erazm z Rotterdamu (ok.1467-1536), właśc. Gerhard Gerhards
Erazm z Rotterdamu, którego imię nosi nasz hotel, czołowa postać Renesansu i największy bodaj myśliciel tej epoki wywarł przemożny wpływ na wiele tęgich umysłów kładąc podwaliny dla rozmaitych reformatorskich prądów Oświecenia, sam jednak nie przyłączając się do nich. Obieżyświat (wykładał na Oksfordzie, mieszkał w Szwajcarii), czerpał z tradycji antycznych i chłostał bez miłosierdzia objawy zaściankowości i zabobonu u współczesnego kleru świeckiego i zakonników. Początkowo sympatyk Lutra, niebawem stał się jego przeciwnikiem dostrzegając w reformie Lutra skłonności do mnożenia separatystycznych kultów. Erazm kładł nacisk na etyczne treści chrześcijaństwa jako zgodne z naturą ludzką minimalizując równocześnie znaczenie zewnętrznych form religijności. Działalność pisarska przysporzyła mu ogromnej popularności.
Obfita korespondencja z możnymi ówczesnego świata i niepospolita niezależność intelektualna tego wybitnego myśliciela, humanisty i filozofa zrodzonego na holenderskiej ziemii wyraziła się w liczbie prawie 3200 listów. Wśród tej korespondencji lwia część była prowadzona z Polakami - min. z królem Zygmuntem I, prymasem Janem Łaskim, Pawłem Tomickim, Justusem Decjuszem, a J. Łaski zakupił nawet jego bibliotekę.
Dzieła Erazma: przygotował greckie wydanie Nowego Testamentu (1516) oraz krytyczne wydania dzieł klasyków (m.in. Arystotelesa, Seneki Młodszego, Cycerona) i ojców Kościoła (m.in. Hieronima, Ireneusza, Ambrożego, Orygenesa, Augustyna); Podręcznik żołnierza Chrystusowego (1503, wyd. pol. 1965), Pochwała głupoty (1511, wyd. pol. 1875, nowy przekład 1953); wybory pol.: Trzy rozprawy (1960), Rozmowy (1969), Pisma moralne (1970), oraz listy: Korespondencja Erazma z Polakami (1965) i List do Króla Zygmunta I (1967).
DECJUSZ Just Ludwik, Decjus Justus L., właśc. Ludwig Jodok Dietz (ok. 1485-1549)
Spolszczony Alzatczyk, od 1508 roku zamieszkujący w Polsce; pisarz, historyk, ekonomista, początkowo sekretarz Jana Bonera, od 1520 Zygmunta I Starego; usprawnił system monetarny w Polsce (na podstawie jego projektu wprowadzono monetę złotą i 1528 zawarto umowę monetarną między Polską i Prusami); kierował mennicami koronnymi i pruskimi, uruchomił mennicę w Toruniu, zajmował się górnictwem miedzi; autor dzieł ekonomicznych i historycznych, także wydawca. Jako sekretarz króla wysyłany był do innych krajów z misjami politycznymi. Utrzymywał kontakty i przyjaźnił się z humanistami europejskimi (m.in. z Erazmem z Rotterdamu). 1530-40 wzniósł pod Krakowem na Woli Chełmskiej (ob. Wola Justowska) renesansową rezydencję, zwaną Willą Decjusza, która była miejscem przyciągającym ówczesną elitę intelektualną i artystów.
Współczesność
Dziś w pałacu swą siedzibę ma istniejące od 1996 roku Stowarzyszenie Willa Decjusza. Działalność Stowarzyszenia koncentruje się wokół idei spotkań przedstawicieli różnych dziedzin nauki i kultury, narodowości i obszarów zainteresowań, idei tolerancji w życiu publicznym i promocji pluralizmu.
Pałac jest również nowoczesnym centrum konferencyjnym, którego wnętrza stanowią doskonałą oprawę nie tylko przyjęć, konferencji czy szkoleń. Cyklicznie są tu organizowane koncerty, wystawy oraz imprezy plenerowe.